Ngày soạn: 15 / 2 / 2014
Ngày giảng 9A1………………………
9A3………………………



Tiết 126 - Bài 24
NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý

I. Mục tiêu
1. Kiến thức: Giúp học sinh xác định được nghĩa tườn minh và hàm ý.
2. Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng biết cách sử dụng hàm ý trong giao tiếp hàng ngày và trong tạo lập văn bản.
3. Thái độ: Học sinh luôn có ý thức sử dụng nghĩa tường minh, hàm ý đúng và hiệu quả trong giao tiếp.
II. Chuẩn bị
1. Thầy: SGK, SGV, TKBG.
2. Trò: Đọc, soạn bài.
III. Tiến trinh tổ chức các hoạt động dạy - học
1. Ổn định tổ chức:(1 phút) 9A1……………………………………………………..
9A3……………………………………………………...
2. Kiểm tra bài cũ ( 0 phút)
3. Bài mới:
Hoạt động 1 (2 phút) Giới thiệu bài
- Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho HS.
- Phương pháp: Thuyết trình.
Nghĩa tường minh là nghĩa được diễn đạt trực tiếp bằng câu và từ ngữ trong lời nói, đối lập với hàm ý là phần thông báo không được nói ra bằng từ ngữ trong lời nói nhưng có thể suy ra từ những từ ngữ ấy. Vậy làm thế nào để phân biết được nghĩa tường mình và hàm ý chúng ta cùng tìm hiểu bài.
Hoạt động 2 ( 22 phút) Tìm hiểu chung
- Mục tiêu: HS nắm được những nét cơ bản về tác giả và tác phẩm.
- Phương pháp: Thảo luận, vấn đáp, thuyết trình.
- Kĩ thuật: Tư duy động não.

Hoạt động của thầy và trò
Nội dung



- Hs đọc bài tập /sgk 74
* Qua câu"Trời ơi! chỉ còn 5 phút" em hiểu anh thanh niên muốn nói điều gì?
- Chỉ còn 5 phút nữa là phải chia tay.
- Tiếc quá không còn đủ thời gian để trò chuyện, tâm tình.
- Thế là tôi lại thui thủi một mình....
* Trong số những cách hiểu trên cách hiểu nào mang tính phổ biến?
* Theo em, vì sao cách hiểu này lại mang tính phổ biến?
( Diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu.
* Cách hiểu đó gọi là hiểu theo nghĩa tường mình. Thế nào là nghĩa tường minh?
* Em có nhận xét gì về cách hiểu còn lại? Vậy dựa vào đâu mà người ta suy ra được các cách hiểu đó?
- Các cách còn lại không mang tính phổ biến ( chỉ một số người hiểu)
* Cách hiểu đó được gọi là hàm ý. Thế nào là hàm ý?
* Nghĩa tường minh và hàm ý có điểm nào giống và khác nhau?
1. Giống: Đều là phần thông báo nghĩa trong câu.
2. Khác :
- Nghĩa tường minh là nghĩa được diễn đạt trực tiếp bằng câu và từ ngữ trong lời nói. ( Nghĩa tường minh không cần giải đoán, người nó không thể chối bỏ được
- Hàm ý là phần thông báo không được nói ra bằng từ ngữ trong lời nhưng có thể suy ra từ những từ ngữ ấy. ( Người nghe có khả năng giải đoán hàm ý. Nhưng người nói có thể chối bỏ không nhận hàm ý.

* Câu: Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này! có hàm ý không? Vì sao?



BÀI TẬP NHANH
- Đoạn văn: Để khỏi vô lễ, người con trai vẫn ngồi yên cho ông vẽ, nhưng cho là mình không xứng với thử thách ấy, anh vẫn nói:
- Không, bác đừng mất công vẽ cháu! Cháu giới thiệu với bác ông kĩ sư ở vườn rau dưới Sa Pa !
(Nguyễn Thành Long, Lặng lẽ Sa Pa)
- Hàm ý: Cháu không xứng đáng để bác vẽ, ông kĩ sư ở dưới vườn rau dưới Sa Pa mới xứng đáng.

I. Phân biệt nghĩa tường minh và hàm ý.
1. Bài tập / SGK 74
- Trời ơi, chỉ còn có 5 phút!





- Chỉ còn 5 phút nữa là phải chia tay.





- Nghĩa tường minh là phần thông báo được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu.

- Còn những cách hiểu khác (Không diễn đạt bằng từ ngữ trực tiếp trong câu.

- Hàm ý là phần thông báo không được diễn đạt trực tiếp bằng từ ngữ trong câu nhưng có thể suy ra từ những từ ngữ ấy.















- Ô! Cô còn quên chiếc mùi soa đây này !
- Câu văn không có hàm ý .
Vì: ý nghĩa được