Ngày soạn: 21 / 2 / 2014
Ngày giảng 9A1………………………
9A3………………………



Tiết 131 - Bài 25 - tiếp
NGHĨA TƯỜNG MINH VÀ HÀM Ý

I. Mục tiêu
1. Kiến thức: Giúp học sinh nhận biết hai điều kiện sử dụng hàm ý. Người nói ( viết) có ý thức đưa hàm ý vào câu nói. Người nghe có đủ năng lực giải đoán hàm ý.
2. Kĩ năng: Rèn luyện kĩ năng nhận biết, sử dụng hàm ý trong giao tiếp hàng ngày và trong tạo lập văn bản.
3. Thái độ: Học sinh luôn có ý thức sử dụng nghĩa tường minh, hàm ý đúng và hiệu quả trong giao tiếp.
II. Chuẩn bị
1. Thầy: SGK, SGV, TKBG.
2. Trò: Đọc, soạn bài.
III. Tiến trinh tổ chức các hoạt động dạy - học
1. Ổn định tổ chức:(1 phút) 9A1……………………………………………………..
9A3……………………………………………………...
2. Kiểm tra bài cũ (5 phút)
Bài tập: Xác định câu có chứ hàm ý hàm ý trong đoạn đối thoại sau ? Nêu rõ hàm ý trong câu nói?
...Anh Tấn này! Bây giờ anh sang trọng rồi, còn cần quái gì các thứ đồ hư hỏng này nữa. Chuyên chở lại lịch kịch lắm. Cho chúng tôi khuân đi thôi. Chúng tôi nhà nghèo dùng được tất.
Có gì đâu mà sang trọng! Chúng tôi cần phải bán các thứ này đi để...
( Lố Tấn, Cố hương )
- Trả lời:
+ Câu có hàm ý: Có gì đâu mà sang trọng! Chúng tôi cần phải bán các thứ này đi để...
+ Hàm ý: Chúng tôi không thể cho các vị được. Nghĩa là từ chối.
3. Bài mới:
Hoạt động 1 (2 phút) Giới thiệu bài.
- Mục tiêu: Tạo tâm thế và định hướng chú ý cho HS.
- Phương pháp: Thuyết trình.
Hàm ý là phần không thể hiện trực tiếp bằng từ ngữ. Cho nên hàm ý phải được người nghe giải đoán. Vậy khi sử dụng hàm ý chúng ta cần chú ý đến những điều kiện nào để người giao tiếp hiểu được hàm ý. Chúng ta cùng tìm hiểu bài học.
Hoạt động 2 ( 17 phút) Tìm hiểu điều kiện sử dụng hàm ý.
- Mục tiêu: HS nắm được hai điều kiện khi sử dụng hàm ý.
- Phương pháp: Thảo luận, vấn đáp, thuyết trình.
- Kĩ thuật: Tư duy động não.

Hoạt động của thầy và trò
Nội dung


- Hs đọc bài tập /sgk
* Xác định những câu in đậm trong bài tập ?

* Nêu hàm ý của câu in đậm thứ nhất?


* Hàm ý ở câu thứ nhất đã được cái Tí hiểu hết chưa? Vì sao?
- Ở câu nói thứ nhất cái Tí chưa hiểu hàm ý. Vì câu nói bất ngờ, đột ngột đối với nó nên: nó vẫn hỏi lại Vậy bữa sau con ăn ở đâu?

* Xác định hàm ý trong câu thứ hai?
* Nhận xét hàm ý ở câu thứ hai so với câu thứ nhất?
- Câu 2 hàm ý rõ hơn.
* Vì sao chị Dậu phải nói rõ hơn ở câu thứ 2 như vậy?
- Vì cái Tí không hiểu được hàm ý ở câu nói thứ nhất.
* Chi tiết nào trong đoạn trích cho thấy cái Tí đã hiểu hàm ý trong câu nói của mẹ?
- Sự giãy nảy và câu nói trong tiếng khóc của cái Tí " U bán con thật đấy ư?" cho thấy cái Tí hiểu mẹ.
* Trong đoạn trích chị Dậu đã dùng hai câu có hàm ý.Vì sao chị Dậu không dám nói thẳng với con những điều trên mà lại dùng hàm ý?
- Vì đây là điều đau lòng nhất của người mẹ bán con nên chị tránh nói thẳng ra.
GV: như vậy trong hai câu nói của chị Dậu đều mang hàm ý những rõ ràng chỉ đến câu thứ hai là cái Tí hiểu được hàm ý. Còn ở câu thứ nhất cái Tí chưa hiểu được hàm ý.
* Theo em vì sao cái Tí chưa hiểu được hàm ý đó?
- Cái Tí chưa có khả năng giải đoán hàm ý.
* Do vậy khi sử dụng hàm ý chúng ta cần lưu ý đến những điều kiện gì?


- Hs đọc ghi nhớ/sgk 91
(*) Trong trường hợp người nghe không có khả năng giải đoán hàm ý chúng ta cần làm gì?
- Người nói ( viết) cần điều chỉnh nội dung lời nói của mình cho phù hợp với tình độ tiếp nhận.
I. Điều kiện sử dụng hàm ý.
1. Bài tập/ sgk 90
- Con chỉ được ăn ở nhà